BILIB OLISH
Tabiat qismlari bir-biriga qanday bog‘liqligini tushunish.
1.
Boshlanishi
TARBIYA FANIDAN BSBBIR SAYYORA. BIR MAS’ULIYAT.
Tabiatni
asraylik.
Tabiatni asrash — hayotni asrash. Toza havo, musaffo suv va sog‘lom tuproq barcha tirik mavjudotlar uchun muhim.
2-rejaga o‘tish ↓
ASRA
ASOSIY G‘OYATabiatga mehr — o‘zimizga mehr.01 / 03
LOYIHA MAQSADI
Nega tabiatni asrash — o‘zimizni asrash demak?
Tabiat — havo, suv, tuproq, o‘simliklar, hayvonlar va insonlar yashaydigan umumiy muhit. Bu qismlar bir-biriga bog‘liq: masalan, toza suv o‘simliklar, hayvonlar va odamlar hayotida muhim o‘rin tutadi.
Chiqindini duch kelgan joyga tashlash, suvni isrof qilish yoki yashil hududga beparvo bo‘lish tabiatga bosimni oshiradi. Uni asrash bilim, e’tibor va kundalik harakatdan boshlanadi. Har bir inson o‘z uyidan va maktabidan boshlashi mumkin.
ANGLASH
Ifloslanish odam, hayvon va o‘simliklarga qanday ta’sir qilishini ko‘rish.
AMAL QILISH
Har kuni bajarish mumkin bo‘lgan foydali odatlarni tanlash.
SAVOL
Maktab yoki uyingiz atrofida tabiatni asrash uchun nimalarni o‘zgartirish mumkin?
2.
Qiziq joyi
MUAMMO → SABAB → YECHIMATROFIMIZDAGI MUAMMOChiqindi qayerga
Chiqindi qayerga
yetib boradi?
Tashlab ketilgan yengil qadoqni shamol yoki yomg‘ir ariqqa olib tushirishi mumkin. Oqim uni daryo yoki ko‘lga eltadi. Chiqindini boshidan to‘g‘ri joyga tashlash — oldini olishning eng sodda qadamlaridan biri.
Surat krediti: Rebecca Bliklen va Vitaly Gariev / Unsplash.
Suvni ifloslantirish
Chiqindi ariqlar va daryolarga tushsa, suv muhiti va unda yashaydigan jonivorlarga zarar yetishi mumkin. Suv bo‘yida chiqindi qoldirmaslik kerak.
Yashil hududga zarar
Chiqindilar tuproq va tabiat manzarasini iflos qiladi, o‘simliklar va hayvonlar yashaydigan joyga ta’sir ko‘rsatadi.
Chiqindini yoqmaslik
Chiqindini yoqish tutun chiqaradi. Uni yoqish o‘rniga to‘g‘ri yig‘ish va belgilangan joyga olib borish xavfsizroq odatdir.
MANBALARGA TAYANGAN FAKTLARGLOBAL MA’LUMOTLAR
FAO ma’lumotida o‘rmonlar dunyo quruqlik maydonining 31 foizini qoplashi qayd etiladi.
FAO manbasi ↗Hozirgi holat o‘zgarmasa, plastik chiqindi 2060-yilgacha qariyb uch baravar bo‘lishi mumkin.
UNEP manbasi ↗2030-yilgacha chiqindini kamaytirish: oldini olish, qisqartirish, qayta ishlash va qayta foydalanish.
BMT manbasi ↗UNEPning “qariyb uch baravar” raqami prognoz bo‘lib, hozirgi holat o‘zgarishsiz davom etishi ssenariysiga tegishli. Bu aniq natija degani emas.
MINI SAVOL-JAVOB
Bilimingizni tekshiring
Savolni ochishdan oldin javobni o‘zingiz topishga harakat qiling.
1. FAO ma’lumotida o‘rmonlar dunyo quruqligining qancha qismini qoplaydi?
Javob: taxminan 31 foiz. Bu global miqyosdagi ko‘rsatkich.
2. UNEP plastik chiqindi haqidagi prognozni qaysi shart bilan bog‘laydi?
Javob: hozirgi holat o‘zgarmay davom etsa, chiqindi 2060-yilgacha qariyb uch baravar bo‘lishi mumkin.
3. BMTning 12.5-maqsadi qaysi to‘rtta yo‘lni tilga oladi?
Javob: chiqindining oldini olish, kamaytirish, qayta ishlash va qayta foydalanish.
3.
Xulosa
ODDIY ISHDAN BOSHLANADIAMALIY HARAKAT REJASIUch muhitda
Uch muhitda
uch qadam.
Tabiatni asrash faqat katta tadbir bilan cheklanmaydi. Odatga aylangan mayda tanlovlar uyda, maktabda va mahallada ko‘payib boradi.
Resursni tejang
Qayta ishlatiladigan sumkadan foydalaning, suvni bekorga oqizmang, keraksiz chiroqni o‘chiring va chiqindini imkon qadar ajrating.
Toza muhit yarating
Sinf va hovlini toza tuting, qog‘ozni tejang, chiqindi qutisidan foydalaning. Do‘stlaringiz bilan kichik targ‘ibot yoki tozalik tadbiri o‘tkazing.
Birga harakat qiling
Tozalash tadbiriga kattalar bilan qo‘shiling. Daraxt ekishda hudud qoidalariga rioya qiling va niholni parvarish qilishni unutmang.
YAKUNIY FIKR
Tabiat bizga havo, suv, oziq-ovqat va yashash makonini beradi. Uni asrash — kelajak avlod, hayvonot va o‘simlik dunyosi oldidagi umumiy mas’uliyatimiz. Toza joyni saqlash, chiqindini kamaytirish va boshqalarga yaxshi namuna ko‘rsatish bugunoq qo‘limizdan keladi.
Tabiatni asrash — hayotni asrash.